|
|
|
(17-Mayıs-2007)Shabidyn
E-DEVLET NEDEN GEREKLİ ?
Elektronik ortama taşınan her hizmet için adının başıne “e-” ekleniyor. “e-devlet” , vatandaşlara devlet tarafından verilen hizmetlerin elektronik ortamda sunulması demektir. Bu sayede devlet hizmetlerinin vatandaşa en kolay ve en etkin bir biçimde, kaliteli, hızlı, kesintisiz ve güvenli ulaştırılması sağlanacaktır. Bürokratik ve klasik devlet kavramının yerini alan e-devlet anlayışı, her kurum ve bireyin bilgi teknolojilerini kullanan sistemler ile devlete ulaşmasını hedeflemektedir.
Kamu hizmetlerinin elektronikleşmesi kuşkusuz çok büyük bir rahatlama sağlayacaktır. Özellikle büyük şehirlerde basit bir kamu hizmetini almak bile eziyet halindedir. Zaman kaybı, trafiğin artması, hizmetin kalitesinin düşük olması ve genelde o gün içinde bitmediği için aynı gidiş gelişlerin yakın zamanda tekrarlanmak zorunda olması gibi ilkel durumlar şu anda var maalesef. Küçük yerlerde de az kişiyle çok iş yapılmaya çalışıldığı için benzer zorluklar yine var. Gözlemlediğim bazı olaylardan örnekler vererek ne tür ilkelliklerle yaşadığımızı fark ettirmek istiyorum.
Geçenlerde Acıbadem muhtarlığına gidip aldığım eve ait muhtarlık bilgilerini güncellettim. Muhtarlık ofisinde iki makine (PC) vardı. Muhtar bunlardan birinde Emniyetin İnternet üzerindeki bir Web uygulamasını (programını) açtı ve bazı bilgileri buraya girdi. Madem bilgilerim güncellendi gelmişken bana bir ikametgah verin dedim. Muhtar bunun üzerine diğer makineye gitti orada da başka bir uygulamayı (program) başlattı ve aynı bilgileri biraz daha detaylı olarak tekrar girdi, ondan sonra ikametgah belgesini basarak bana verdi.
Yorum : Muhtarlığın vatandaşa verdiği belgeler bellidir, Emniyet İnternetteki Web uygulamasına muhtarların da işini gören ilave birkaç özellik daha eklese herşey çözülecek. Emniyetin programını (yasal bir zorunluluk olmadığı için) bazı muhtarlar kullanmıyormuş ama muhtarın işine yarayacak özellikler eklense Web uygulaması kendiliğinden cazip hale gelir.
Yakın zamanda Üsküdar’da pasaportumun süresini uzatmak için başvuru yaptım. Normalde bana sorulması gereken tek şey pasaportumu ne kadar süreyle uzatmak istediğim olmalı mantıken. Ama öyle olmuyor, önce sivil giriş kapısında aranıp, kotrollerden sonra nüfus cüzdanı bilgilerini vererek kapıya kayıt oluyorsun ve içeri giriyorsun. İçeride bir A4 kağıdı form verip doldurmanı ve nüfus cüzdanı fotokopini getirmeni istiyorlar. Uzattığın süreye göre de harç yatırıp makbuzunu almak gerekiyor. İşin ilginci kampüs içinde bir tek fotokopi makinesi yok, kimlik fotokopisi için kampüsün dışına çıkıp dükkan arıyorsun mecburen sonra tekrar aynı sivil giriş kapısından geçiyorsun ve yine aynı kontrollere tabi oluyorsun! Buradan şunu anlıyoruz ki devletle bir işin olduğunda yanında nüfus cüzdanı fotokopisi, ikametgah ve vesikalık foto üçlüsü mutlaka olmalı. Nedense devlet bunları çok seviyor ve her adımda ibraz ettiriyor. Vatandaş devamlı kendini ispat etmek zorunda kalıyor. Pasaport uzatmak için ödenen harç da az buz değil 5 yıl için yaklaşık 500 YTL ödemek gerekiyor. Pasaportumdaki foto değişsin dersen 75 YTL daha vermen gerekiyor. Tabii bunlar başvuru kısmı işler o gün bitmiyor ertesi gün pasaportu almak için tekrar geliyorsun ve yine işten izin almak zorunda kalıyorsun.
Yorum : Öncelikle pasaport uzatma diye birşey neden var anlamış değilim, pasaportu vatandaş yurtdışına gitmek istediği (ya da zorunda olduğu) için ve beynelmilel bir kimlik ispatlama aracı olduğu için kullanmak zorunda o yüzden devletten bunu talep ediyor ve alıyor. Örneğin nasıl nüfus cüzdanımızda bir uzatma söz konusu değilse beynelmilel kimliğimizde de bir uzatma kavramının olmaması lazım. Yurt dışına çıkanları karun sayıp devletin para kazanması için uydurulmuş bir şey. Devlet verdiği hizmet için tabii para kazansın ama 5 yıl uzatmaya 500 YTL alınması biraz insafsız bence. Bu pasaportu devletten aldığıma göre niçin tekrar kimliğimle ilgili formlar doldurup (üstelik aynı kimliğin fotokopisini de) tekrar vermek zorunda kalıyorum? Bunun anlamı şudur, pasaport bilgilerimle herkese tekil vatandaşlık numarası veren MERNIS arasında hala güvenilir bir ilişki kurulmamış. Pasaport bilgilerimden kimlik bilgilerime doğrudan ulaşamıyor pasaport dairesi! Devlet şu anda bu tarz basit entegrasyonları bile sağlamadığı için aslında kendisinde olması gereken bilgileri tekrar tekrar vatandaşından istiyor.
Nüfus cüzdanlarımız da ilkel. Bence ideal nüfus cüzdanı : kredi kartı büyüklüğünde çip (yonga) içeren, fotograflı, sadece adımın soyadımın ve vatandaşlık numaramın ön yüzünde yazılı olduğu, aynı vatandaşlık numarasının barkod olarak arka yüzde bulunduğu, kan grubunun yazdığı (arka yüzde ayrıca ıslak imzanın da imaj olarak bulunması iyi olur) bir kimlik ispatlama aracı olmalıdır. O zaman barkod okuyucu ile TC numaramız ya da kart okuyucu ile kimlik bilgileri elektronik ortama kolayca aktarılabilir. Kimlikteki yonga içine kendi elektronik imza verimizin konulması güzel olur. Kimlikteki önemli temel anahtar vatandaşlık numarası olmalıdır. Yoksa nerede doğmuşum, kimliğin verildiği yer, ne sebeple verildiği gibi ıvır zıvırın hiçbir önemi yok aslında. Bu bilgilerin kimlikteki yonga içinde olmasına da gerek yok, e-imza verisini içermesi yeterli (çok kullanılan başka yararlı bilgiler de yonganın belleğine konulabilir). “e-devlet” yapısı geliştikçe ve verilen e-hizmet’lerin sayısı koordineli olarak arttıkça tekil vatandaşlık numaramızla istediğimiz her şeyi yapabileceğiz. Belli bir süre sonra hepimiz bir ağ üzerinde yaşıyor olacağız. Tüm etkileşimimiz ağ üzerinden sağlanacak.
Yaşam alanlarımızdaki elektronik entegrasyon arttıkça sadece yukarıdaki tanımlanan kimlikle tüm işlerimizi (yani e-devlet ve özel finansal işler dahil) halletmemiz mümkün olmalıdır. Bugün bu teknolojik knowhow var ama uygulamaların entegrasyonunda yeteri kadar muammalı bir çalışma yok. Küreselleşme bilişim bakımından küresel standartları da beraberinde getirecek. Dünya ülkeleri kendi içlerinde kurdukları e-devletleri birbirleriyle daha kolay haberleşir hale getirebilecekler.
E-devlet yapısının getireceği kolaylıklardan biri de vize işlemleridir. Avrupa’ya basit bir gezi yapabilmek için bile çok sayıda belge istenmektedir. Bunlar arkadaşına, yakınına bile kolay kolay vermeyeceğin bilgileri içerir. Yani adam sana vize verecek diye senin tüm gizli saklı bilgilerini isteme küstahlığını gösterebiliyor. Türkiye’ye vize koymayan ülke neredeyse yok gibi ama biz nedense karşılıklık prensibine göre hareket etmekten aciziz. E-devlet ile bu tarz vize için gereken evraklar güvenli bir şekilde ilgili yabancı ülke konsolosluğuna iletilebilecektir. O zaman uzun vize kuyruklarına gerek kalmayacak vize veren ülke gelen talepleri daha kolay değerlendirecektir.
Gelecek yazılarımda e-imza, e-devlet kapısı, teknolojik verimsizliklerimiz üzerine yazmaya devam edeceğim.
|
|
|
